Neke korisne komande

by SatAn, August 2000 v1.0

Ovaj dokumenat predstavlja listu onih Linux komandi koje vam najcesce trebaju biti pri ruci. Posto nismo masine ne mozemo se uvijek sjetiti svih. Sto je najvaznije lista ne prelazi 4 lista tako da se uvijek moze lijepo uklopiti na zidu vase sobe.

Gasenje i startanje:

        shutdown -h now	        -       gasi sistem i ne reboota ga
        shutdown -r 5	        -       gasi sistem na 5 minuta, a zatim ga reboota
        shutdown -r now	        -       trenutacno gasi sistem i reboota ga
        halt	                -       zaustavlja sve procese (isto kao 'shutdown -h now')
        startx			-       starta X windows

Pristup i mountovanje file sistema:

mount -t iso9660 /dev/cdrom /mnt/cdrom
mountovanje cdrom-a i imenovanje imenom cdrom pod /mount direktorijem

mount -t msdos /dev/hdd /mnt/ddrive
mountovanje hard diska d kao msdos file i imenovanje imenom ddrive pod /mnt direktorijem.

mount -t vfat /dev/hda1 /mnt/cdrive
mountovanje hard diska kao VFAT file sistem i imenovanje imenom cdrive pod /mnt direktorijem.

umount /mnt/cdrom
demountovanje cdrom-a


Pronalazenje fileova i teksta unutar fileova:

find / -name imefilea
trazi file imena 'imefilea' pocevsi iz root direktorija

find / -name "*imefilea*"
trazi file koji u sebi ima 'imefilea' pocevsi iz root direktorija.

locate imefilea
trazi file imena 'imefilea' koristeci 'locate' komandu - ovome prethodi naredba 'updatedb'.

updatedb
kreira ili updatira bazu fileova na svim file sistemima prikacenim na root direktorij.

which imefilea
prikazuje subdirektorij koji sadrzi izvrsni (.exe) file imena 'imefilea'

grep dio-teksta-za-pronaci /dir
pocevsi od /dir direktorija, pronalazi i izlistava sve fileove koji u sebi sadrze 'dio-teksta-za-pronaci'.


X Windows-i:

xvidtune
pokrece program za namjestanje X grafike

XF86Setup
pokrece menu za konfiguraciju X-a s automatskim isprobavanjem graficke kartice

Xconfigurator
isto kao gore samo sa slicnim programom

xf86config
pokrece tektualni X konfigurator


Moving, copying, deleting & viewing fileova:

ls -l
izlistava fileove u trenutacnom direktoriju koristeci long format (dugi format)

ls -F
izlistava fileove u trenutacnom direktoriju i pri tome oznacava vrstu filea

ls -laC
izlistava sve fileove u trenutacnom direktoriju u dugom formatu poredanom u kolone

rm ime
brise file ili direktorij imena 'ime'

rm -rf ime
brise cijeli direktorij, sve fileove i poddirektorije u njemu

cp imefilea /home/dir-ime
kopira file imena 'imefilea' u direktorij /home/dir-ime

mv imefilea /home/dir-ime
premjesta file imena imefilea u direktorij /home/dir-ime

cat imefilea
prikazuje file imena imefilea

man -k rijec
prikazuje man stranicu koja sadrzi 'rijec'

more imefilea
prikazuje file imena 'imefilea' jednu po jednu stranicu, na sljedecu stranicu se prelazi pritiskom na spacebar

head imefilea
prikazuje 10 prvih linija filea imefilea

head -20 imefilea
prikazuje prvih 20 linija filea imefilea

tail imefilea
prikazuje zadnjih 10 linija filea imefilea

tail -20 imefilea
prikazuje zadnjih 20 linija filea imefilea


Instaliranje software-a za Linux:

rpm -ihv ime.rpm
instalira rpm paket imena 'ime'

rpm -Uhv ime.rpm
upgradira rpm paket imena 'ime'

rpm -e paket
brise rpm paket imena 'paket'

rpm -l paket
izlista fileove u paketu imena 'paket'

rpm -ql paket
izlista fileove i stanje instalirane verzije paketa ime 'paket'

rpm -i --force paket
reinstalira rpm paket imena 'ime' koji ima izbrisane dijelove paketa (ne izbrisanog koristeci 'rpm -e')

tar -zxvf ime.tar.gz
dekompresira fileove koji se nalaze u zipovanoj i tarovanoj arhivi imena 'ime'

tar -zxvf ime.tgz
isto kao gore

./configure
izvrsava (pokrece) skriptu pri cemu se instalirani fileovi pripremaju za kompajliranje


User Administracija:

adduser imeaccounta
stvaranje novog usera imena imeaccounta

passwd imeaccounta
dodjeljivanje passworda accountu

su
logiranje kao superuser s trenutacnog accounta

exit
odlogiravanja kao superuser i vracanje u stanje normalnog usera


Malo znani tips & tricks:

ifconfig
izlistava ip adrese za sve uredjaje na masini

apropos ime
izlistava manual stranice za rijec 'ime'

usermount
izvrsava graficku aplikaciju za mountovanje i demountovanje file systems

/sbin/e2fsck hda5
izvrsava filesystem check utility na particiji hda5

fdformat /dev/fd0H1440
formatira floppy disketu na fd0

tar -cMf /dev/fd0
backupira sadrzaj trenutacnog direktorija i subdirektorija na vise disketa

tail -f /var/log/messages
prikazuje zadnjih 10 linija sistemskog loga.

cat /var/log/dmesg
prikazuje file koji sadrzi boot time poruke sto je korisno pri rjesavanju problema.Alternativno se moze koristiti 'dmesg' komanda.

*
wildcard-predstavlja sve, npr. cp A/* B ce iskopirati sve fileove iz A u B

?
wildcard za jednu oznaku, npr. cp ime.? /B ce iskopirati sve fileove koji u sebi imaju 'ime' u direktorij B

[abc]
izbor za wildcard, npr. ls [ABC]* ce izlistati sve fileove u trenutacnom direktoriju koji pocinju s A,B ili C

linux single
na lilo prompt-u, startat ce sistem u single user modu. ovo je dobro ako ste zaboravili password. Logirajte se kao single user i zatim ukucajte 'passwd' komandu.

ps
izlistava sve trenutacne procese

kill 123
'ubija' odredjene procese koji stoje iza oznaka 123


Konfiguracijski fileovi i sto oni rade:

/etc/profile
sistemske varijable za sve usere

/etc/fstab
spisak uredjaja i dodijeljenih im mount point-a. Ako zelite dodati cd-rom, DOS particije i floppy driveove na stratupu, editirajte ovaj file.

/etc/motd
poruka dana koja se salje svim userima pri loginu

/etc/rc.d/rc.local
bash skripta koja se izvrsava na kraju login procesa .slicno kao autoexec.bat u DOS-u.

/etc/HOSTNAME
sadrzi puni hostname ukljucijuci domain

/etc/cron.*
postoje 4 direktorija koja automatski izvrsavaju sve skripte unutar intervala od sata, dana...

/etc/hosts
lista svih poznatih hostova i IP adresa na masini

/etc/httpd/conf
parametri za Apache web server

/etc/inittab
odredjuje na koju ce se 'run level' masina bootati

/etc/resolv.conf
odredjuje IP adresu DNS servera

/etc/smb.conf
konfiguracijski file za Samba server. Dozvoljava print i file sharing s Microsoft klijentima

~/.Xdefaults
doredjuje konfiguracije nekih X aplikacija. (~ se odnosi na korisnikov home direktorij)

/etc/X11/XF86Config
konfiguracijski file za X Windows-e

~/.xinitrc
odredjuje windows managerau X-u (~ se odnosi na korisnikov home direktorij)


File permissions:

        			  | owner | group | others |
        			d | r w x | r w x | r w x  |
        			| |       |       |        |
        			|		    | | |
        			|		    | | |
        			|		    | | |
        		Vrsta filea		    | | |
        		.= file			    | | |_ Execute (dozvola izrsenja)
        		d= direktorij		    | |
        		l= link			    | |_ Write (dozvola pisanja)
        						  |
        						  |_ Read (dozvola citanja)
Ako je komanda data 'ls -l', duga lista imena fileova je ispisana. Prva kolona prikazuje koje permission-i se odnose na file. Ako nedostaje permission za vlasnika, grupu ili druge, to je predstavljeno, npr. 'drwxr-xx'.

file permission-i se mijenjaju preko 'chmod' komande i oktalnog koda za svaki user type. npr. 'chmod 7 6 4 imefilea' ce uciniti da file imena 'imefilea' ima R+W+X za vlasnika, R+W za grupu, te R za ostale.

chmod 7 5 5
svi permission-i za vlasnika, read i execute za grupu i ostale

chmod +x imefilea
ucini file imena 'imefilea' da ga svi useri mogu izvrsiti (execute)


X Shortcuts (pretezno za RedHat):

CTRL|Alt + ili -
povecava ili smanjuje rezoluciju ekrana

Shift|CTRL F8
smanjuje izabrani prozor

Alt|Esc
prikazuje listu aktivnih prozora

desni klik na desktop
prikazuje 'menu'

Shift|CRTL Alt r
refresh ekrana

Shift|CRTL Alt x
zapocinjanje xterm-a


Printanje:

/etc/rc.d/init.d/lpd start
startovanje print daemona

/etc/rc.d/init.d/lpd stop
zaustavljanje print daemona

/etc/rc.d/init.d/lpd status
Prikazuje status print daemona

lpq
prikazuje print queue

lprm
sklanja file iz print queue-a

lpr
printa file

lpc
printer control tool

man ime | lpr
printa manual stranicu imena 'ime' kao plain tekst

man -t ime | lpr
printa manual stranicu imena 'ime kao postscript

printtool
pokrece X printer setup

 


Najnoviju verziju dokumentacije potrazite na sajtu start.linux.org.ba